Tenkis Davası: Mirasta Saklı Pay Hakkınızı Koruma Rehberi

Tenkis Davası Nedir?

Tenkis davası, miras bırakanın (muris) sağlığında yaptığı bağışlamalar veya vasiyetname yoluyla yaptığı tasarruflar nedeniyle, saklı paylı mirasçıların yasal miras haklarının ihlal edilmesi durumunda açılan bir davadır. Türk Medeni Kanunu, bazı mirasçıların miras paylarının belirli bir oranını koruma altına almıştır. Bu korunan paya "saklı pay" denir. Eğer murisin tasarrufları bu saklı paya tecavüz ederse, saklı paylı mirasçılar bu dava yoluyla haklarını geri alabilirler.

Saklı Pay ve Saklı Paylı Mirasçılar Kimlerdir?

Saklı pay, murisin üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği, kanun tarafından belirli mirasçılara ayrılmış olan miras payıdır. Saklı paylı mirasçılar ve pay oranları şunlardır:

• Altsoy (Çocuklar, torunlar): Yasal miras paylarının yarısı (1/2).
• Anne ve Baba: Yasal miras paylarının dörtte biri (1/4).
• Sağ Kalan Eş: Altsoy veya anne-baba zümresiyle birlikte mirasçı olması durumunda yasal miras payının tamamı; diğer hallerde ise yasal miras payının dörtte üçü (3/4).

Murisin kardeşleri saklı paylı mirasçı değildir. Dolayısıyla muris, mirasının tamamını kardeşleri dışında birine bırakırsa, kardeşlerin tenkis davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Tenkis Davası Hangi Durumlarda Açılır?

Tenkis davası, murisin saklı payları ihlal eden tasarruflarına karşı açılır. Bu tasarruflar iki şekilde olabilir:

1. Ölüme Bağlı Tasarruflar: Murisin vasiyetname veya miras sözleşmesi ile yaptığı ve saklı payları aşan bağışlamalar. Örneğin, muris tüm mal varlığını bir vakfa bağışlarsa, çocukları saklı payları oranında bu tasarrufun iptalini isteyebilir.
2. Sağlararası Kazandırmalar: Murisin vefatından önceki bir yıl içinde yaptığı bağışlamalar, mirasçılık sıfatını kaybettirme kastıyla yapılan devirler veya açıkça saklı payı azaltma amacıyla yapıldığı anlaşılan diğer karşılıksız kazandırmalar tenkise tabidir.

Tenkis Davası Süreci Nasıl İşler?

Tenkis davası, miras hukukunun teknik ve karmaşık yönlerini içerir. Süreç genel hatlarıyla şu şekilde işler:

• Görevli Mahkeme: Tenkis davalarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi'dir.
• Yetkili Mahkeme: Yetkili mahkeme, miras bırakanın yerleşim yerindeki mahkemedir.
• Davacılar: Saklı payı ihlal edilen mirasçılar veya onların alacaklıları/iflas idaresi.
• Davalılar: Murisin, saklı payı ihlal edecek şekilde lehine kazandırma yaptığı kişi veya kurumlar.
• Hesaplama: Mahkeme, terekenin (mirasın) toplam değerini hesaplar, saklı payları belirler ve yapılan tasarrufların bu payları ne kadar aştığını tespit eder. Bu aşamada genellikle bilirkişi incelemesi yapılır.

Bu davanın takibi, doğru delillerin sunulması ve yasal sürelerin kaçırılmaması açısından büyük önem taşır. Bu nedenle, Yurttaş & Hıra Hukuk Bürosu gibi miras hukuku alanında uzman bir hukuk bürosundan destek almak, hak kaybı yaşamanızı önleyecektir.

Dava Açma Süreleri (Hak Düşürücü Süre)

Tenkis davası açma hakkı belirli sürelere tabidir ve bu süreler hak düşürücü niteliktedir. Yani, süre geçtikten sonra dava açılamaz.

• Saklı paylı mirasçılar, saklı paylarının ihlal edildiğini öğrendikleri tarihten itibaren 1 yıl içinde tenkis davası açmalıdır.
• Her halükarda, vasiyetnamelerin açılmasından veya mirasın açılmasından (murisin ölümünden) itibaren 10 yıl geçtikten sonra tenkis davası açılamaz.