Y
Çalışma hayatında işçi ve işveren arasındaki ilişki, iş sözleşmesi ile düzenlenir. Ancak bazı durumlarda, işçinin bu sözleşmeyi sürdürmesi kendisinden beklenemeyecek hale gelebilir. İşte bu noktada, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesi devreye girer ve işçiye "haklı nedenle derhal fesih" hakkı tanır. Bu hak, işçinin belirli koşullar altında bildirim süresini beklemeden iş sözleşmesini sonlandırabilmesini ve bazı önemli haklarını koruyabilmesini sağlar.
Haklı Nedenle Fesih Nedir?
İşçinin haklı nedenle feshi, iş ilişkisinin devamını çekilmez kılan, kanunda sayılmış önemli sebeplerin varlığı halinde, işçinin tek taraflı irade beyanıyla iş sözleşmesini derhal sona erdirmesidir. Bu fesih türünde, işçi normalde uyması gereken ihbar (bildirim) süresine uymak zorunda değildir. Feshin haklı bir nedene dayanması, işçinin kıdem tazminatı gibi önemli haklarını alabilmesi için kritik öneme sahiptir.
İş Kanunu'na Göre İşçinin Haklı Fesih Nedenleri
4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesi, işçinin haklı fesih nedenlerini üç ana başlık altında toplamıştır:
I. Sağlık Sebepleri
İşçinin sağlığıyla ilgili durumlar, haklı fesih nedeni olabilir. Bunlar:
- İş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması, işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa.
- İşçinin sürekli olarak yakından ve doğrudan buluşup görüştüğü işveren yahut başka bir işçi, bulaşıcı veya işçinin işi ile bağdaşmayan bir hastalığa tutulursa.
II. Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Uymayan Haller ve Benzerleri
Bu kategori, en sık karşılaşılan haklı fesih nedenlerini içerir. İşverenin davranışları, iş ilişkisinin temelini sarsacak nitelikteyse işçi sözleşmeyi feshedebilir:
- İşveren iş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri hakkında yanlış vasıflar veya şartlar göstermek yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler vermek veya sözler söylemek suretiyle işçiyi yanıltırsa.
- İşveren işçinin veya ailesi üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak şekilde sözler söyler, davranışlarda bulunursa veya işçiye cinsel tacizde bulunursa.
- İşveren işçiye veya ailesi üyelerinden birine karşı sataşmada bulunur veya gözdağı verirse, yahut işçiyi veya ailesi üyelerinden birini kanuna karşı davranışa özendirir, kışkırtır, sürükler, yahut işçiye ve ailesi üyelerinden birine karşı hapsi gerektiren bir suç işlerse yahut işçi hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ağır isnat veya ithamlarda bulunursa.
- İşçinin diğer bir işçi veya üçüncü kişiler tarafından işyerinde cinsel tacize uğraması ve bu durumu işverene bildirmesine rağmen gerekli önlemler alınmazsa.
- İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse (Örn: Maaşın geç ödenmesi, eksik ödenmesi, sigorta primlerinin gerçek ücret üzerinden yatırılmaması).
- Ücretin parça başına veya iş tutarı üzerinden ödenmesi kararlaştırılıp da işveren tarafından işçiye yapabileceği sayı ve tutardan az iş verildiği hallerde, aradaki ücret farkı zaman esasına göre ödenerek işçinin eksik aldığı ücret karşılanmazsa, yahut çalışma şartları uygulanmazsa.
III. Zorlayıcı Sebepler
İşçinin kontrolü dışında gelişen ve işe devamını imkansız kılan durumlardır:
- İşçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebepler ortaya çıkarsa.
Haklı Nedenle Fesih Süreci Nasıl İşler?
Haklı nedenle fesih hakkını kullanmak isteyen işçi, bu iradesini işverene bildirmelidir. Fesih bildiriminin yazılı olarak (genellikle noter aracılığıyla ihtarname çekilerek) yapılması, ispat kolaylığı açısından şiddetle tavsiye edilir. Fesih bildiriminde, feshin hangi haklı nedene dayandığı açık ve net bir şekilde belirtilmelidir. Sürecin doğru yönetilmesi ve hak kaybı yaşanmaması için bir avukattan destek almak önemlidir. Bu noktada Yurttaş & Hıra Hukuk Bürosu olarak iş hukuku alanında uzman avukatlarımızla yanınızdayız.
Haklı Feshin Sonuçları: İşçinin Hakları Nelerdir?
İş sözleşmesini haklı bir nedenle fesheden işçi, belirli haklara sahip olur:
- Kıdem Tazminatı: En az bir yıl çalışması olan işçi, kıdem tazminatına hak kazanır.
- Ödenmemiş Ücretler: İşçinin ödenmemiş maaş, fazla mesai, yıllık izin ücreti, hafta tatili ücreti gibi tüm alacakları kendisine ödenmelidir.
- İhbar Tazminatı: İşçi haklı nedenle fesih yaptığında ihbar süresine uymak zorunda olmadığı gibi, işverene ihbar tazminatı da ödemez. Aynı şekilde işverenden de ihbar tazminatı talep edemez.