Alacaklıyı zarara uğratma suçu ve mal kaçırma konsepti
Yazar: Yurttaş & Hıra Hukuk Bürosu | Tarih:

Alacaklıyı Zarara Uğratma Suçu Nedir?

Alacaklıyı zarara uğratma suçu, halk arasında "mal kaçırma" olarak da bilinen ve İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 331. maddesinde düzenlenen bir suç tipidir. Bu suç, borçlunun, alacaklısının alacağını tahsil etmesini engellemek amacıyla, malvarlığını kasten azaltması veya malvarlığı hakkında gerçeğe aykırı beyanlarda bulunmasıyla oluşur. Kanun koyucunun amacı, alacaklının alacak hakkını ve icra takibinin etkinliğini koruma altına almaktır.

Suçu Oluşturan Fiiller Nelerdir?

İİK Madde 331, bu suçu oluşturan eylemleri açıkça saymıştır. Borçlunun bu fiilleri, alacaklıyı zarara uğratma kastıyla işlemesi gerekmektedir. Suç, genellikle haciz işleminden sonra veya hacizden önce bu amacı taşıyan eylemlerle işlenir.

  • Malvarlığını Eksiltmeye Yönelik Hileli İşlemler: Borçlunun, malvarlığını alacaklının ulaşamayacağı hale getirmek için yaptığı hileli işlemler bu kapsama girer. Örnegin:
    • Mallarını veya bir kısmını mülkünden çıkararak, telef ederek veya kıymetten düşürerek hakiki surette veya gizleyerek mevcudunu azaltmak.
    • Alacaklının alacağını tahsil etmesini engellemek için mallarını çok düşük bir bedelle satmak, bir yakınına bağışlamak veya devretmek.
  • İtibarı Zedeleme veya Gerçeğe Aykırı Beyan: Borçlunun, ödeme gücü hakkında alacaklıyı yanıltmaya yönelik eylemleri de bu suçu oluşturabilir.
    • Alacaklıyı aldatmak amacıyla kendi aleyhine veya başkasının lehine asılsız haklar ve borçlar ikrar etmek.
    • Gerçeğe aykırı muhasebe ve sahte bilançolar düzenleyerek aktifini olduğundan az göstermek.

Suçun Cezası Nedir?

İcra ve İflas Kanunu'nun 331. maddesine göre, alacaklısını zarara sokmak kastıyla malvarlığını eksilten borçlunun cezası oldukça ciddidir. Bu suçu işleyen kişi, alacaklının şikayeti üzerine, altı aydan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Hapis ve adli para cezasının birlikte düzenlenmiş olması, suçun ciddiyetini göstermektedir.

Şikayet Süreci ve Görevli Mahkeme

Alacaklıyı zarara uğratma suçu, takibi şikayete bağlı bir suçtur. Bu, alacaklının suçun işlendiğini öğrenmesinden itibaren harekete geçmesi gerektiği anlamına gelir.

  • Şikayet Süresi: Alacaklı, suç teşkil eden fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 3 ay ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde şikayette bulunmalıdır. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir.
  • Görevli Mahkeme: Bu suçla ilgili davalara bakmakla görevli mahkeme İcra Ceza Mahkemesi'dir. Şikayet, icra takibinin yapıldığı yerdeki İcra Ceza Mahkemesi'ne yapılır.

Bu tür davaların takibi, delillerin toplanması ve yasal sürelerin doğru yönetilmesi açısından teknik bilgi gerektirir. Alacağınızın tahsilini imkansız hale getiren bir borçlu ile karşı karşıyaysanız, haklarınızı korumak için Yurttaş & Hıra Hukuk Bürosu gibi uzman bir ekipten destek almanız önemlidir.

Önemli Not: Bu suçun oluşabilmesi için en önemli unsur "kast"tır. Yani borçlunun eylemlerini, sırf alacaklıya zarar verme ve alacağını tahsil etmesini engelleme amacıyla gerçekleştirdiği ispatlanmalıdır. Ayrıca, 3 aylık ve 1 yıllık şikayet süreleri çok kısa olduğu için, mal kaçırıldığından şüphelenildiği anda vakit kaybetmeden hukuki süreci başlatmak kritik öneme sahiptir.